We komen dagelijks in contact met ouders van hoogbegaafde kinderen. Bijna altijd is een van de grootste uitdagingen dat hun zoon of dochter geen moeilijke taken wil aangaan. Er is vaak een groot verschil tussen hoe het kind zich op school gedraagt en hoe het thuis is. En telkens weer komt er een tsunami aan vragen van ouders: hun kind is ‘zogezegd’ hoogbegaafd, maar het komt er niet uit.
Dat is heel begrijpelijk. Enerzijds omdat de kennis over hoogbegaafdheid vaak beperkt is, en anderzijds door de manier waarop we zelf zijn opgevoed. Ook de manier waarop veel leerkrachten en ouders naar leren en resultaten kijken, speelt hierin een rol.
Daarom deel ik graag dit filmpje van Het GeTalenteerde Brein. Het gaat over wat er gebeurt in het brein wanneer je wel of niet wordt uitgedaagd, en waar je op moet letten als je iemand wél wilt uitdagen.
Dat is ook de reden waarom we onze kennis over de growth mindset blijven delen met ouders en leerkrachten. Want hoe vroeger je dit begrijpt, hoe groter de impact van je aangepaste kijk zal zijn.
Photo by Milad Fakurian on Unsplash
🧠 Waarom het brein in de kleuter- en lagere schoolleeftijd voldoende uitdaging nodig heeft
Neuroplasticiteit is op z’n hoogst
- In de vroege kinderjaren is het brein extreem plastisch: het vormt snel nieuwe verbindingen. Als kinderen dan niet voldoende worden uitgedaagd, blijven bepaalde cognitieve netwerken onderontwikkeld.
Vorming van leerstrategieën
- Kinderen leren hoe ze moeten leren. Als alles vanzelf gaat, ontwikkelen ze geen strategieën zoals plannen, doorzetten, fouten analyseren of hulp vragen.
Zelfbeeld en mindset worden gevormd
- Een kind dat nooit moeite moet doen, leert: “Als ik slim ben, moet alles makkelijk gaan.” Dat leidt tot een vaste mindset (“fixed mindset”) en faalangst zodra iets wél moeilijk wordt.
Motivatie en betrokkenheid
- Gebrek aan uitdaging leidt tot verveling, onderpresteren en soms zelfs gedragsproblemen. Kinderen haken af, verliezen hun nieuwsgierigheid of gaan zich aanpassen aan de groep.
🚧 Waarom problemen vaak pas in het middelbaar of hoger onderwijs opduiken
Voor het eerst echte uitdaging
- Plots moeten ze wel moeite doen, maar ze hebben nooit geleerd hoe. Dat kan leiden tot paniek, faalangst of het gevoel “ik ben niet meer slim genoeg”.
Gebrek aan veerkracht
- Ze hebben geen ervaring met falen of doorzetten. Eén tegenslag kan voelen als een identiteitscrisis.
Zelfbeeld komt onder druk
- Als hun identiteit gebouwd is op “ik ben slim”, dan voelt falen als een bedreiging voor wie ze zijn.
Copingmechanismen ontbreken
- Ze hebben geen tools om met stress, deadlines of complexe taken om te gaan. Dit kan leiden tot uitstelgedrag, perfectionisme of zelfs schooluitval.
Daarom is het zo ontzettend belangrijk dat er voldoende uitdaging is in de kleuter- en lagere school. Begrippen zoals compacten, verrijken en versnellen zijn dan ook cruciaal in het gesprek met de school.
En onderschat het niet: het is minstens even belangrijk dat jij als ouder die kennis ook opdoet. Wat je thuis doet, heeft namelijk een enorme impact op de growth mindset van je kind.
Whats next? Als je onze themareeks of summerschool volgt leren we je alle aspecten van hoogbegaafdheid, mindset en waarop je moet letten als je een school voor je zoon of dochter kiest.
Photo by Milad Fakurian on Unsplash