Hoogbegaafdheid is zoveel meer dan alleen maar slimme kinderen. Het is een complex fenomeen dat diep in hun wezen zit. Hoogbegaafde kinderen hebben vaak een enorm potentieel om zich te ontwikkelen, een creatieve geest die altijd nieuwe ideeën bedenkt, en een sterke innerlijke drang om te leren en te ontdekken. Maar deze prachtige eigenschappen leiden niet altijd tot hoge cijfers of prestaties op school. Dit kan soms tot verwarring leiden over wat hoogbegaafdheid echt betekent en hoe we deze kinderen het beste kunnen ondersteunen in hun leerproces.
We zien het bij veel van de klanten die bij ons langskomen. Zoon of dochter heeft jaar na jaar goeie punten op school. Maar leren, dat komt er gelijk nooit van. En nu… opeens begint het minder goed te gaan. Er zijn stemmingswisselingen, woedeuitbarstingen en veel weerstand. De juf geeft wel moeilijker werk, maar dat wordt niet opgepikt. Een greep uit de uitvluchten zijn dan: “Het is saai”, “Het is niet leuk”, “Het is te gemakkelijk”.
Cognitieve Versnelling: Geen Probleem?
Hoogbegaafde kinderen hebben vaak een opmerkelijk vermogen om snel te leren en complexe concepten te begrijpen, veel sneller dan hun leeftijdsgenoten. Dit kan betekenen dat ze behoefte hebben aan een versneld leertraject, waarbij ze sneller door de leerstof gaan of eerder naar een hoger niveau gaan.
Iedereen moet de kans krijgen om te leren op school. Dit betekent dat de uitdaging groot genoeg moet zijn zodat je echt inspanning moet leveren. Soms denken mensen dat het super gemakkelijk is als je alles direct kan. We moeten dit ten zeerste tegenspreken. De executieve functies moeten zich ontwikkelen. Voor de meeste ervan worden de eerste stappen gezet in de kleuter- en lagere school. Als je die kansen mist, zal je brein deze delen opkuisen. Dan is het later dus een stuk moeilijker om deze vaardigheden aan te leren.
Het gaat niet zomaar om meer werk geven, maar om echt moeilijker werk waar deze leerlingen dezelfde inspanning moeten leveren als hun ‘collega’ studenten. We organiseren speciaal twee thema-avonden rond dit onderwerp zodat je als ouder ook weet wat dit betekent. Niet zodat je een onderwijs expert wordt, maar vooral zodat je beter kunt inschatten of je zoon of dochter krijgt wat ze nodig hebben.
Photo by Ben Mullins on Unsplash
Emotionele Ontwikkeling: Een Cruciale Factor
Naast cognitieve vaardigheden spelen ook emotionele en sociale factoren een belangrijke rol. Hoogbegaafde kinderen kunnen bijvoorbeeld een groot rechtvaardigheidsgevoel, perfectionisme, een kritische houding, snel en divergent denken, en hooggevoeligheid vertonen. Deze aspecten kunnen leiden tot conflicten op school of thuis, faalangst, of het gevoel van isolatie omdat ze geen ontwikkelingsgelijken vinden.
Hoogbegaafde kinderen hebben vaak een ontwikkelingsvoorsprong op cognitief vlak, maar hun sociaal-emotionele ontwikkeling verloopt niet altijd gelijkmatig. Dit kan leiden tot een mismatch met leeftijdsgenoten, waardoor ze zich soms onbegrepen of geïsoleerd voelen (Zie ook Heeft hoogbegaafdheid invloed op de sociale vaardigheden van … – Opdidakt)
Het contact met ontwikkelingsgelijken, oftewel andere hoogbegaafde kinderen, is belangrijk omdat het hen helpt om zich sociaal en emotioneel te ontwikkelen in een omgeving waar ze zich begrepen voelen. Dit kan bijdragen aan een positiever zelfbeeld en betere sociale vaardigheden. Ze kunnen hun gevoelens, interesses en problemen delen zonder het gevoel te hebben dat ze “anders” zijn. (Zie ook Hoogbloeier® | Verbondenheid en groei: het belang van peers voor …)
Daarnaast kunnen deze interacties hen helpen om beter om te gaan met uitdagingen en teleurstellingen, en om vriendschappen te ontwikkelen die gebaseerd zijn op wederzijds begrip en gedeelde interesses.
De Rol van de School en Ouders
Het is ontzettend belangrijk dat scholen en ouders de unieke uitdagingen van hoogbegaafde kinderen erkennen. Samen kunnen we een leeromgeving creëren die perfect aansluit bij hun behoeften en mogelijkheden. Dit betekent dat we de leerstof aanpassen aan het tempo en de leerstijl van elk kind, en gebruik maken van methoden zoals compacten, verrijken, verdiepen en verbreden.
Het ondersteunen van een hoogbegaafd kind kan soms lastig zijn, maar hier zijn enkele praktische tips die je kunnen helpen:
Begrijp hun behoeften: Hoogbegaafde kinderen hebben vaak unieke leerbehoeften. Probeer te ontdekken hoe jouw kind leert en wat hen motiveert. Dit kan je helpen om geschikte leermaterialen en activiteiten te vinden.
Bied uitdagende activiteiten aan: Hoogbegaafde kinderen hebben behoefte aan uitdagende en stimulerende activiteiten. Dit kan variëren van complexe puzzels tot geavanceerde boeken of wetenschappelijke experimenten.
Creëer een ondersteunende omgeving: Zorg voor een omgeving waarin je kind zich veilig en gewaardeerd voelt. Dit kan hun zelfvertrouwen en zelfbeeld versterken.
Stimuleer hun interesses: Als je kind een bepaalde passie of interesse heeft, moedig dit dan aan. Dit helpt hen om hun talenten en vaardigheden verder te ontwikkelen.
Zoek professionele hulp indien nodig: Als je merkt dat je kind worstelt met bepaalde aspecten van hun hoogbegaafdheid, zoals sociale vaardigheden of emotionele regulatie, overweeg dan om professionele hulp te zoeken.
Leer over hoogbegaafdheid: Er zijn veel bronnen beschikbaar die je kunnen helpen om meer te leren over hoogbegaafdheid. Dit kan je helpen om je kind beter te begrijpen en te ondersteunen.
Praat met andere ouders: Het kan nuttig zijn om ervaringen en adviezen te delen met andere ouders van hoogbegaafde kinderen. Dit kan je helpen om nieuwe strategieën en benaderingen te leren.
Onthoud dat elk kind uniek is en dat wat voor het ene kind werkt, misschien niet voor het andere werkt. Het is belangrijk om geduldig en flexibel te zijn en om je aanpak aan te passen aan de behoeften van je kind.
Conclusie
Hoogbegaafdheid en versnellen in het onderwijs zijn complexe onderwerpen die zowel cognitieve als emotionele aspecten omvatten. Het is belangrijk om een evenwicht te vinden tussen deze aspecten en een stimulerende leeromgeving te creëren die aansluit bij de unieke behoeften en mogelijkheden van elk hoogbegaafd kind.