Atomic Habits van James Clear is een boek dat me al vaak werd aangeraden.
Zelf ben ik er eerder per toeval op gebotst, op het moment dat ik op zoek was naar woorden en kaders om mijn “eerste allerkleinste stap” beter te kunnen verklaren — die ene stap die in 2012/2013 mijn hele leven heeft veranderd.
Het is een ijzersterk boek.
En opvallend: het sluit bijzonder goed aan bij de eerste eigenschap van Covey — waar we in onze groepstrajecten al vanaf het allereerste deel mee aan de slag gaan.
Maar wat zegt dat boek nu eigenlijk écht?
De basisgedachte van Atomic Habits
Het kernidee van Atomic Habits is eenvoudig én confronterend:
we hebben allemaal kleine gewoontes die ons ofwel vooruit helpen richting onze doelen, ofwel er langzaam maar zeker van wegtrekken.
Die gewoontes staan zelden op zichzelf.
Ze zijn verankerd in systemen — systemen die vóór ons werken, of net tégen ons.
Clear ontleedt dit in een aantal kernideeën die, naar mijn gevoel, bijzonder toepasbaar zijn voor ieder van ons.
Zeker wanneer je als neurodivergent persoon nieuwe kenmerken bij jezelf ontdekt die haaks staan op de gewoontes die je jezelf ooit hebt aangeleerd om “erbij te horen”.
Gewoontes die je misschien geholpen hebben om te overleven…
maar die ondertussen wel de energie van je authentieke superpowers volledig afdekken.
Wat ik persoonlijk ook sterk vind, is hoe het boek ingaat tegen perfectionistische neigingen.
Groot idee #1: Focus minder op doelen, meer op systemen
Als je resultaten wilt, focus dan minder op doelen en meer op systemen.
Ik heb lang alles bekeken door de bril van mijn opvoeding en mijn omgeving, zonder echt stil te staan bij hoe die systemen botsten met mijn neurodivergente brein.
Noch op school, noch thuis waren hoogbegaafdheid, ASS of ADHD ooit thema’s.
De boodschap was simpel: gewoon flink meedoen, je aanpassen en luisteren. Dat was het systeem.
Deze zin uit het boek kwam dan ook keihard binnen:
Je stijgt niet tot het niveau van je doelen.
Je zakt tot het niveau van je systemen.
Auw. Ik voelde letterlijk mijn maag samentrekken toen ik besefte hoeveel meer impact mogelijk was geweest als ik vroeger bewuster systemen had ingezet — systemen die de kans vergrootten dat ikzelf, en later ook mijn klanten, authentiek succesvol konden zijn.
Groot idee #2: Wanneer blijft een gewoonte hangen?
Als je wilt dat een gewoonte blijft hangen, zijn er volgens Clear vier regels:
- Maak het zichtbaar
- Maak het aantrekkelijk
- Maak het gemakkelijk
- Maak het bevredigend
Hij noemt dit de Vier Wetten van Gedragsverandering.
Om een gewoonte zichtbaar te maken, stelt hij voor om na te denken over tijd en plaats:
wanneer en waar ga je dit doen?
Mijn allereerste doel was opvallend eenvoudig: één dag gelukkig zijn. Echt genieten van wat er op mijn pad kwam.
Meer daarover vertel ik in een volgende blog, waarin ik dieper inga op mijn persoonlijke ervaringen met het veranderen van gewoontes. Wat ik toen deed: ik koppelde dat doel aan een bestaande ochtendgewoonte. Elke ochtend nam ik mijn gsm om mijn mails te checken. Maar vóór ik dat deed, keek ik eerst naar één specifiek beeld
en zei ik luidop:
Clear noemt dit habit stacking — gewoontestapeling.
Toen ik hiermee begon, kende ik die term nog niet.
Pas jaren later, bij het lezen van Atomic Habits, viel het kwartje.
Wat ik zo sterk vind:
hoe bewuster je bent van je systemen,
hoe krachtiger je ze kan inzetten.
Groot idee #3: Het gaat om richting, niet om je huidige situatie
Stel jezelf de vraag:
“Als ik in deze richting blijf doorgaan, waar kom ik dan uit?”
Ik hou van dit idee omdat het vergevingsgezind is. Als je niet bent wie je wilt zijn, hoef je jezelf niet af te breken. Je kijkt gewoon:
welke kleine verandering kan ik vandaag maken om mijn richting een beetje te verschuiven?
Ik gebruikte dit om mezelf toe te staan nieuwe dingen te proberen — zelfs met het risico dat het fout loopt. Ik zet mezelf bewust in situaties waarvan ik weet:
dit gaat veel prikkels geven, hier ga ik van moeten recupereren. Maar ik doe het toch.
En ik calculeer die recuperatie mee in.
Ik denk daarbij vaak aan een voorbeeld van Tony Robbins:
als je bij een golfslag één millimeter anders slaat, landt de bal uiteindelijk meters verder.
Hetzelfde geldt voor gewoontes.
Regelmatig meten, bijsturen, en trouw blijven aan je doel.
Vergevingsgezind, maar wel helder.
Groot idee #4: Niet wat je wil bereiken, maar wie je wil worden
De meest effectieve manier om je gewoontes te veranderen, is niet focussen op wat je wilt bereiken, maar op wie je wilt worden. Dit idee was echt transformerend voor mij.
Visualiseren wie je wil zijn.
Of — zoals we in onze groepstrajecten doen —
je inbeelden hoe je herinnerd wil worden door de mensen die je nauw aan het hart liggen. Dit sluit perfect aan bij Covey’s idee: begin met het einde voor ogen.
Voor neurodivergente mensen creëert die langetermijnblik net de focus die nodig is om dingen te realiseren — en om minder belangrijke zaken bewust te negeren.
Ik gebruikte dit ook bij het bepalen van doelen binnen CM en bij Gromicoach.
Clear verwoordt het zo:
“Als je moeite hebt om te bepalen hoe je een bepaalde gewoonte moet beoordelen, vraag jezelf dan af:
Helpt dit gedrag mij om het type persoon te worden dat ik wil zijn?
Brengt deze gewoonte een stem uit vóór of tegen mijn gewenste identiteit?”
Onze gewoontes zijn stemmen. Voor of tegen wie we willen zijn. Dat inzicht… dat deed iets met mij. Sta hier eens bij stil:
- Is de manier waarop ik met collega’s spreek een stem vóór of tegen mijn gewenste identiteit?
- Is mijn houding tegenover professionele ontwikkeling een stem vóór of tegen mijn gewenste identiteit?
- Is de e-mail die ik naar een klant stuur een stem vóór of tegen mijn gewenste identiteit?
Groot idee #5: De omgeving als onzichtbare kracht
De omgeving is de onzichtbare hand die menselijk gedrag vorm geeft. Er zijn ontelbaar veel manieren waarop onze omgeving vóór of tegen ons kan werken — zeker als we beseffen dat mensen ook deel uitmaken van die omgeving.
Onze verbouwing heeft bijvoorbeeld als doel om onze ambities met het bedrijf een stevige duw vooruit te geven. En we voelen dat. In onze manier van werken. En ja — ook in de resultaten die we ondertussen al geboekt hebben.
Wordt vervolgd
In een volgende blog zoom ik in op één van mijn allereerste bewuste nieuwe gewoontes — https://growth-mindset.be/de-donkere-bril-die-ik-droeg/
de gewoonte die mij hielp evolueren
van een introverte alien
naar de authentieke Duracell-konijn-versie van mezelf die ik vandaag ben.
Een heerlijke reis, die ik met veel plezier deel met ons netwerk.
Zodat zoveel mogelijk mensen zich bewust worden
van hun eigen superpowers.